است ، بر خلاف ديگران كه ماشين خالى هستند و ظرفيت خود را پر نكرده‌اند و ظرفيت دينى يك ظرفيت واقعى است و غير دين و معنويات دينى چيز ديگر نمىتواند آن را پر كند . اين وقار و سنگينى همان متانت شخصيت است . 10 . ويليام جيمز مىگويد : به دليل غرايزى در ما كه با حسابهاى مادى جور در نمىآيد ، ما با عالمى غير اين عالم بيشتر دلبستگى داريم تا به اين عالم . به همان دليلى كه غرايز مادى ما ، ما را به اين عالم پيوند داده است ، آن غرايز نيز ما را به آن عالم پيوند داده است . چون مبناى مادى در وجود ما هست ، غرايز مادى در ما هست ، و به دليل اينكه غرايز معنوى در ما هست مبنايى معنوى در ما هست . 11 . بايد به تاريخ و حتى زمان حاضر مراجعه كرد و ديد محيطهاى دينى چگونه مصنوعات انسانى به وجود آورده است . 12 . علم و دين بايد باهم باشند . كسى انكار ندارد ضرر علم بىدين و دين بى علم را الَّا اينكه بعضيها مىگويند ايندو به منزله دو دوايى هستند كه خودشان با هم سازگار نيستند و مسأله تناقض علم و دين را مطرح مىكنند . به عقيده ما فكر تناقض از بد كار كردن بعضى پرچمداران علم و بعضى پرچمداران دين پيدا شده ، نه اينكه واقعاً بين ايندو تناقض وجود داشته باشد . دين و عشق دين از مقوله عشق و محبت است . به عقيده عرفا همان عشقى كه در تمام موجودات سارى است در شعور انسان به شكل دين جلوه گر شده ( 1 ) . دين نواى * ( لا احب الافلين ) * و نداى * ( لئن لم يهدنى ربى لاكونن من القوم الضالين ) * و نغمهء * ( وجهت وجهى للذى فطر السموات والارض ) * است . دين معناى * ( ابتدع بقدرته الخلق ابتداعاً و اخترعهم على مشيّته اختراعاً ثم

--> ( 1 ) . رجوع شود به ورقه هاى عشق و جهان .